تالیف

پیش از شروع، یک نکتهٔ کوتاه بگویم. مدت‌هاست فرصتِ صحبتِ فلسفی به زبان فارسی نداشته‌ام. بیشترِ کار و گفت‌وگوهایم به انگلیسی است. فارسیِ روزمره را هر وقت لازم باشد حرف می‌زنم، اما فارسیِ فلسفی‌ام مدتی‌ست تمرین نشده، چه رسد به این‌که هیچ‌وقت هم متنِ فلسفیِ جدی به فارسی ننوشته باشم...

میشل فوکو در مقدمه‌ای که در سال ۱۹۷۷ برای ترجمه‌ی انگلیسی آنتی‌ادیپ نوشت، این کتاب را درآمدی بر هنر زیستنِ غیرفاشیستی خواند و در پایان فهرستی از چند اصل را برای این شیوه‌ی زندگی پیشنهاد کرد. آخرین اصل، شاید کوتاه‌ترین و در عین حال دشوارترین آن‌ها، این است: «عاشق قدرت نشوید.»...

خیزش ژینا، که با نام جنبش «زن، زندگی، آزادی» شناخته می‌شود، در شهریور ۱۴۰۱ در ایران پس از مرگ مهسا (ژینا) امینی در بازداشتگاه گشت ارشاد، شعله‌ور شد و موجی از اعتراضات به راه انداخت که از نظر شدت عاطفی و مشارکت فراگیر اقشار مختلف جامعه بی‌سابقه بود. این مقاله، ناکامی جنبش در دستیابی به اهداف اصلی خود که ...

اگر مفهوم «سرمایه» را در معنای بوردیویی آن جدی بگیریم، جامعه را نمی‌توان صرفاً برحسب توزیع نابرابر ثروت یا حتی توزیع نابرابر قدرت توضیح داد. آنچه ساختار اجتماعی را می‌سازد، افزون بر حجم سرمایه‌ای که افراد و گروه‌ها در اختیار دارند، ترکیب انواع سرمایه، منشأ آن‌ها، قابلیت تبدیل‌شدن‌شان به یکدیگر...

آیا می‌توان زن‌کشی را نه به‌عنوان یک رویداد اجتماعی صرف که علل انضمامی مطلقا مشخصی دارد، بلکه به‌عنوان فعلیت «بالقوگی خشونت متافیزیک» فهمید؟ چگونه ممکن است چنین خشونتی پیشاپیش در بافت هستی ما لانه کرده باشد؟ و چگونه می‌شود که متافیزیک، بی‌آنکه مستقیم به آن اشاره کرده باشد، مسیر بروز آن را هموار کرده باشد؟ درمجموع می‌توان گفت در ادامه در پی این هستیم تا نشان دهیم که ریشه امکان زن‌کشی در متافیزیکی نهفته که قرن‌هاست سوژه را حول محور نفی، اطلاق و انسجام تصور کرده است.

این یادداشت بر چند فرض تحلیلی تکیه دارد. نخست، در مواجهه با جریان غالب سلطنت‌طلب در دیاسپورا، نه صرفاً با نوعی قرابت تاکتیکی، بلکه با همپوشانی‌های ایدئولوژیک و استراتژیک با راست‌گرایی افراطی روبه‌رو هستیم. دوم، این رابطه را باید در چارچوب یک شبکهٔ فراملی راست افراطی فهم کرد. سوم، در این چارچوب، جنسیت، مهاجرت و گفتمان «نجات زنان کشورهای اسلامی» به ابزارهایی برای مشروعیت‌بخشی سیاسی بدل می‌شوند. چهارم، نوع خاصی از تصویرسازی از «دشمن داخلی» در متن این پیوندها عمل می‌کند؛ تصویری که با چپ‌هراسی، کوردستیزی، هوموفوبیا وافغانستان‌‌ستیزی درهم‌تنیده است. پنجم، پیامدهای این الگو برای دموکراسی، ساختار آیندهٔ قدرت و سرنوشت مردمان جغرافیای سیاسی ایران، اهمیت تعیین‌کننده دارد.

ضمن نقدی به تصورات پادشاهی‌خواهان و محافظه‌کاران از گذار، در این جستار با مخاطب قرار دادن نیروی چپ و جمهوری‌خواهی که نگران عمومیت یافتن خواست‌های ارتجاعی است، از ضرورت پرداختن به سیاست مراقبت درمقابل تصورات کلیشه‌ای از آگاه‌سازی توده‌ها بحث می‌شود.

همه‌گیری کرونا یکی از رویدادهای معاصر بود که سازوکارهای قدرت انضباطی و زیست‌سیاسی را به‌روشنی نمایان ساخت. با این حال، اقداماتی چون ممنوعیت ورود افراد بدون ماسک یا کارت تزریق واکسن به فضاهای عمومی و سلب برخی حقوق اساسی سیاسی آنان صرفاً از طریق زیست‌قدرت توضیح‌پذیر نیستند. چنین وضعیت‌هایی مستلزم دو مؤلفه‌ی مکمل دیگر در قدرت پزشکی‌اند: نخست، قدرت پزشکی در اعلام وضعیت استثنایی؛ و دوم، تبدیل پزشکی به یک نظام شبه‌دینی.

نگری: مسئله‌ی سیاست همواره در حیات فکری تو جایگاه برجسته‌ای داشته است. از سویی، مشارکت تو در جنبش‌های گوناگون (زندانیان، همجنس‌گرایان، خودمختارگرایان ایتالیایی، فلسطینی‌ها)، و از سوی دیگر، مسئله‌مند کردن مداوم نهادها، در مسیر کاری‌ات از کتاب هیوم تا فوکو، تداوم دارند و با هم تعامل می‌کنند. خاستگاه‌های این دغدغه‌ی پایدار نسبت به مسئله‌ی سیاست کدام‌اند؟

۱ آدم‌ها دو دسته‌اند. دسته‌ی اول آن‌ها که شناخت خوبی از خط صاف دارند و احساس خوبی در آن. پیچش‌ها و زوایایش را می‌شناسند. با آداب و اخلاق مربوط به آن‌ آشنایند. و حین بودن و حرکت در آن خوشحال و سبکبارند. نمونه‌اش خانم معینی منشی جز یکی از شرکت‌های مهم و بزرگ شهر. از این شرکت‌هایی که تصمیم گرفته …